هجده حرف « همزه - ب - ج - د - ذ - ر - ز - ض - ط - ظ - ع - غ - ق - ل - م - ن - و - ى » مجتمع در كلمات « نغز - قطع - ابيض - ظل - جذر و مد » را مجهورة نامند زيرا بسبب قوّت به بلندى و آشكارا ادا شده مانع جريان نفس ميگردند . 2 - همس ( بفتح اول و سكون ثانى ) : يعنى صداى غير ظاهر و خفيف و ده حرف « ت - ث - ح - خ - س - ش - ص - ف - ك - ه » مجتمع در كلمات ستشحثك خصفه ( خصفه كه نام زنى است در سئوال از تو اصرار خواهد كرد ) را مهموسة گويند چه هنگام اداى آنها جوهر صوت ظاهر نشده و نفس از جريان باز نميماند بلكه بآهستگى و پستى تلفظ ميشوند و آواز كم كم ضعيف مىشود تا منقطع گردد . تبصره - همس ضد جهر است و همچنين ساير صفات اصلى فوق الذكر كه به ترتيب هر دو صفت مقابل هم ، ضد يكديگرند و هيچگاه در يك حرف دو صفت مخالف جمع نميشود زيرا اجتماع ضدّين محال است بنا بر اين هر يك از الفباى زبان عرب پنج صفت از صفات ده‌گانهء فوق را دارا است . 3 - شدّت : يعنى قوّت آواز و سخت گفتن و هشت حرف « همزه - ب - ت - ج - د - ط - ق - ك » مجتمع در كلمات أجدت طبقك ( حالت را نيكو كردى يا طبق خود را بخشيدى ) را شديدة نامند چه بشدت تلفظ ميشوند و خصوصا اگر ساكن باشند آواز از شدت قوّت به كلى راكد شده كشيده نميشود و مانند كلمات مشدد ادا ميگردند و تا زبان از مخرج مربوط برداشته نشود و لبها پس از اتصال به يكديگر براى اداى « ب » از هم جدا نگردد صوت خارج نشده و حروف مزبور تلفظ نخواهند شد . 4 - رخوت ( بكسر اول ) : يعنى سهولت و سستى و ضد شدت است و حروفى كه بسستى و آسانى بتلفظ آيد و آواز در آنها كشيده شود حروف رخوة يا رخاوة ( بفتح اول ) گويند كه سيزده حرفند « ث - ح - خ - ذ - ز - س - ش - ص - ض - غ - ف - ه » مانند اخ - اس - اش .